Sürgün Siyasetinde Hesaplaşma: Yıllardır saklanan sırlar, arka plandaki güç mücadeleleri ve liderlik kavgaları, merhum Hızırbeg Gayretullah’ın son nefesinden önce kayda geçen sarsıcı açıklamalarıyla gün yüzüne çıktı.
Araştırmacı Gazeteci Gökhan Gülmez’in objektifine ve arşivine yansıyan o son röportaj, sürgün siyasetinin karanlıkta kalmış yönlerini, liderlik krizlerini ve davanın nasıl bir iç çatışmaya sürüklendiğini gözler önüne seren bir vasiyet niteliği taşıyor.
Sürgün Hükümetleri Nasıl İkiye Bölündü?
2004 yılında Washington Capitol Hill’de büyük umutlarla kurulan Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti, yıllar içinde yaşanan iç çekişmeler ve stratejik kırılmalarla ikiye bölünmüştü. Yapının başında yer alan isimlerden Anwar Yusuf Turani’nin kimlik ve pasaport süreçlerindeki değişikleri (Richard Kennedy ismi) ve eleştirilerin odağındaki Çin ziyaretleri, diaspora içerisinde derin bir güven krizi yaratmıştı.
Bu kırılmanın ardından Türkiye’de iki ayrı kanat olarak faaliyet gösteren ve birbirlerini tanımayan yapılar, davanın ruhuna ve birliğine büyük darbe vurmuştu. İşte bu kaotik sürecin tanığı ve aktörü olan Hızırbeg Gayretullah, kameralar karşısında hiçbir ayrıntıyı esirgemeden tüm bu süreci tek tek masaya yatırdı.
"Dava İçten Çürütüldü"
Gayretullah, son röportajında şu kritik başlıkların altını çizdi:
Kimlik ve Birlik Tartışmaları: Doğu Türkistan davasının sadece dar bir etnik kimliğe sıkıştırılmasının Türkistan coğrafyasının bütünlüğünü nasıl zedelediği,Tarihe Düşülen Son Not
Gazeteci Gökhan Gülmez’in yürüttüğü kararlı ve belgeli habercilik faaliyetleriyle Türkiye’deki bu içi boşaltılmış "sürgün hükümeti" iddialarının ipliği pazara çıkarılmış, yapılar hukuki ve kamusal meşruiyetini tamamen yitirmişti.
Hayatını Doğu Türkistan’ın bağımsızlık mücadelesine adayan Değerli Kazak Türk'ü Büyüğümüz Hızırbeg Gayretullah’ın ölümünden hemen önce yaptığı bu son derece değerli açıklamalar, sadece bir dönemin kapanışı değil; aynı zamanda gelecek nesillere bırakılmış çarpıcı bir ibret ve uyarı belgesi niteliği taşıyor.
Richard Kennedy Vurgunu ve İki Başlı Sürgün Hükümeti Siyaseti: Doğu Türkistan Davasında Kırılma Noktası
Anwar Yusuf Turani’nin kimlik değişimi ve Çin gezisiyle sarsılan güven, iki ayrı kanadın birbirini tasfiye etmesiyle sonuçlandı. Sürgün hükümetleri iddiası böyle tarihe gömüldü.
İSTANBUL — Doğu Türkistan davasının uluslararası alandaki en tartışmalı dönemlerinden biri, sürgün siyasetinin iki zıt kutbu arasındaki sert çatışmalarla şekillendi. 2004 sonrası süreçte, Washington merkezli kurulan Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti'nin içine düştüğü liderlik krizi, hareketin içten içe bölünmesine ve nihayetinde meşruiyetini tamamen yitirmesine yol açtı.
Anwar Yusuf Turani ile Hızırbeg Gayretullah arasındaki bu tarihi ayrışma, sadece iki ismin koltuk kavgası değil; davanın hangi stratejik rotayla yürütüleceğine dair derin bir uçurumu gözler önüne seriyordu.
Bir Tarafta "Richard Kennedy" Çelişkisi ve Çin Ziyareti
Yapının kurucu figürlerinden biri olan dtcsh Cumhurbaşkanı Anwar Yusuf Turani, attığı adımlar ve aldığı kararlarla diaspora içerisinde en çok tartışılan isimlerin başında geldi.
İsim Değişikliği ve Kimlik Sorgulaması: Anwar Yusuf Turani'nin Batı’daki faaliyetleri sırasında "Richard Kennedy" ismini alması ve bu yönde ABD pasaportu edinmesi, diasporada büyük bir hayal kırıklığı ve "güvenilirlik" sorgulamasına neden oldu.Bu hamleler, Anwar Turani kanadının arkasındaki kitlesel desteği eritirken, sürgün hükümeti yapısı içinde derin bir meşruiyet boşluğu ve otorite krizini beraberinde getirdi.
Diğer Tarafta Hızırbeg Gayretullah’ın Geleneksel Çizgisi
Mücadele geçmişi ve Kazak kimliğiyle tanınan Hızırbeg Gayretullah ise daha geleneksel, tavizsiz ve radikal bir siyasi hattı temsil ediyordu.
Turani yapısının hamlelerini davanın ruhuna ihanet olarak değerlendiren Gayretullah ve ekibi, bu yapıyı tamamen reddetti. Ortaya çıkan bu tablo, Türkiye’de faaliyet yürüten iki ayrı "Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti"nin doğmasına yol açtı. Biri Anwar, diğeri Hızırbeg liderliğindeki bu iki yapı, birbirini tanımamakla kalmadı; kamuoyu önünde yürüttükleri bu kavgalarla hareketin tüm saygınlığını ve "devlet" iddiasının altını boşalttı.
Richard Kennedy Vurgunu ve İki Başlı Sürgün Siyaseti: Doğu Türkistan Davasında Kırılma Noktası
Anwar Yusuf Turani’nin kimlik değişimi ve Çin gezisiyle sarsılan güven, iki ayrı kanadın birbirini tasfiye etmesiyle sonuçlandı. Sürgün hükümetleri iddiası böyle tarihe gömüldü.
İSTANBUL — Doğu Türkistan davasının uluslararası alandaki en tartışmalı dönemlerinden biri, sürgün siyasetinin iki zıt kutbu arasındaki sert çatışmalarla şekillendi. 2004 sonrası süreçte, Washington merkezli kurulan Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti'nin içine düştüğü liderlik krizi, hareketin içten içe bölünmesine ve nihayetinde meşruiyetini tamamen yitirmesine yol açtı.
Anwar Yusuf Turani ile Hızırbeg Gayretullah arasındaki bu tarihi ayrışma, sadece iki ismin koltuk kavgası değil; davanın hangi stratejik rotayla yürütüleceğine dair derin bir uçurumu gözler önüne seriyordu.
Bir Tarafta "Richard Kennedy" Çelişkisi ve Çin Ziyareti
Yapının kurucu figürlerinden biri olan Anwar Yusuf Turani, attığı adımlar ve aldığı kararlarla diaspora içerisinde en çok tartışılan isimlerin başında geldi.
İsim Değişikliği ve Kimlik Sorgulaması: Batı’daki faaliyetleri sırasında "Richard Kennedy" ismini alması ve bu yönde pasaport edinmesi, diasporada büyük bir hayal kırıklığı ve "güvenilirlik" sorgulamasına neden oldu.Bu hamleler, Anwar Turani kanadının arkasındaki kitlesel desteği eritirken, sürgün hükümeti yapısı içinde derin bir meşruiyet boşluğu ve otorite krizini beraberinde getirdi.
Diğer Tarafta Hızırbeg Gayretullah’ın Geleneksel Çizgisi
Mücadele geçmişi ve Kazak kimliğiyle tanınan Hızırbeg Gayretullah ise daha geleneksel, tavizsiz ve radikal bir siyasi hattı temsil ediyordu.
Turani yapısının hamlelerini davanın ruhuna ihanet olarak değerlendiren Gayretullah ve ekibi, bu yapıyı tamamen reddetti. Ortaya çıkan bu tablo, Türkiye’de faaliyet yürüten iki ayrı "Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti"nin doğmasına yol açtı. Biri Anwar, diğeri Hızırbeg liderliğindeki bu iki yapı, birbirini tanımamakla kalmadı; kamuoyu önünde yürüttükleri bu kavgalarla hareketin tüm saygınlığını ve "devlet" iddiasının altını boşalttı.
Sürgün Hükümetlerinin Sonu: Gazetecilik Gerçekleri Ortaya Döktü
Birbirini tanımayan, iktidar ve unvan kavgalarıyla anılan bu yapılar, uzun süre boyunca Doğu Türkistan davasının asıl mağduriyetlerini gölgeledi. Araştırmacı Gazeteci Gökhan Gülmez’in sahada yaptığı araştırmalar, belgeler ve arka plan haberleriyle Türkiye'de faaliyet gösteren bu içi boşaltılmış sürgün hükümetlerinin maskesi düştü.
Yürütülen bu kararlı yayıncılık, sahte meşruiyet zincirlerini kırarak yapıların varlığını imkansız kıldı. Hızırbeg Gayretullah’ın ölümünden kısa süre önce Cesur Haber Tv kamerası karşısında Araştırmacı Gazeteci Gökhan Gülmez ile yaptığı ropğörtajda itiraf ettiği gerçekler ve vasiyet niteliğindeki açıklamaları, sürgün siyasetinin bu karanlık ve çelişkilerle dolu perdesini tamamen kapatan son nokta oldu.
Sürgün Hükümetlerinin Sonu: Gazetecilik Gerçekleri Ortaya Döktü
Birbirini tanımayan, iktidar ve unvan kavgalarıyla anılan bu yapılar, uzun süre boyunca Doğu Türkistan davasının asıl mağduriyetlerini gölgeledi. Araştırmacı Gazeteci Gökhan Gülmez’in 2016 ile 2019 tarihleri arasında sahada yaptığı araştırmalar , belgeler ve arka plan haberleriyle Türkiye'de faaliyet gösteren bu içi boşaltılmış sürgün hükümetlerinin maskesi düştü.
Yürütülen bu kararlı yayıncılık, sahte meşruiyet zincirlerini kırarak yapıların varlığını imkansız kıldı. Hızırbeg Gayretullah’ın ölümünden kısa süre önce kameralar karşısında itiraf ettiği gerçekler ve vasiyet niteliğindeki açıklamaları, sürgün siyasetinin bu karanlık ve çelişkilerle dolu perdesini tamamen kapatan son nokta oldu.
ROPÖRTAJ İÇİNDEKİ ÖNEMLİ KONULARI MAVİ YAZILI LİNKE TIKLAYARAK İZLEYİN
00:05 – Hızırbeğ Gayretullah’ın 60 yıllık Doğu Türkistan davası mücadelesi.
01:13 – Rusya ve İsrail'in Doğu Türkistan davasıyla ilgili şaşırtıcı teklifleri. 02:10 – 2000'li yıllarda Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği toplantısı ve yansımaları. 05:30 – Doğu Türkistan davası için hazırlanan anayasa çalışması ve detayları. 06:25 – 1994 İstanbul Toplantısı: Perde arkasında yaşananlar ve katılım süreci. 09:30 – Uluslararası toplantılarda Çin delegasyonu ile yaşanan gerginlikler ve salonun terk edilmesi. 13:30 – Doğu Türkistan davasının dünyaya mikrofondan duyurulması. 19:35 – Sürgün süreci ve uluslararası diplomasi trafiği. 22:45 – Cumhurbaşkanlığı ve seçim süreçlerine dair iddialar ve gerçekler. 32:25 – Doğu Türkistan Tanıtım Merkezi ve Sürgün Hükümeti çalışmaları. 39:50 – 1982 yılındaki davet ve Türkiye'deki faaliyetlerin başlangıcı. 1:10:50 – New York ve uluslararası arenadaki tanıtım faaliyetleri. 1:19:15 – Geçmiş dönemdeki dini ve sosyal yapılarla ilişkiler (Fethullah Gülen ve diğer yapılar üzerine anektodlar). 1:27:40 – Geleceğe dair mesajlar ve davanın bugünkü durumu. HIZIRBEG'İN SEYİT TÜMTÜRK İLE İLGİLİ KONUŞMA ZAMAN DALGASI 15:15 – Kayseri’deki Doğu Türkistanlılar ve Seyit Tümtürk’ün oradaki faaliyetlerine dair ilk değerlendirmeler. 32:50 – Sürgün Hükümeti’nin kurulma aşamasında Seyit Tümtürk’ün tutumu ve katılım süreci. 1:16:20 – Seyit Tümtürk’ün "Sürgün Hükümeti'ni ilk defa duydum" şeklindeki açıklamasına Hızırbeğ Gayretullah’ın yanıtı. 1:18:05 – ABD/Washington toplantısı sürecinde yaşananlar ve Seyit Tümtürk ile ilgili görüş ayrılıkları. 1:21:40 – Davanın temsiliyeti noktasında "Tek adam" eleştirisi ve liderlik tartışmaları. Profesör Sultan Mahmut KAŞGARLI Hakkındaki Zaman Damgaları: 19:35 – Sultan Mahmut Kaşgarlı’nın akademik kimliği ve Doğu Türkistan davasındaki entelektüel rolünün anlatılmaya başlandığı kısım. 20:35 – Sürgün Hükümeti içindeki görevleri, Başbakan Yardımcılığı süreci ve İstanbul’daki faaliyetleri. 21:15 – İsmail Cengiz ve Sultan Mahmut Kaşgarlı’nın birlikte yürüttüğü çalışmalar ve bu süreçteki diplomatik temaslar. 21:45 – Sürgün hükümetinin anayasa çalışmaları ve bu süreçte Sultan Mahmut Bey'in sunduğu vizyon. 1:22:40 – Videonun sonlarına doğru, davanın mali ve idari yapısı konuşulurken isminin tekrar anıldığı ve davanın diğer önemli isimleriyle olan ilişkisinin değerlendirildiği bölüm.
Gökhan Gülmez'in sorduğu, Merhum Hızırbeğ Gayretullah'ın ilk kez anlattığı bu tarihi tanıklıkları sakın kaçırmayın.
HIZIRBEG'İN İSMAİL CENGİZ İLE İLGİLİ KONUŞMA ZAMAN DALGASI 21:04 - 21:15: İsmail Cengiz'in ismi ilk kez geçiyor; geçmişteki görüşmelerden ve televizyon haberlerinden bahsediliyor. 28:30 - 28:55: Ankara'daki dernek ve vakıf bağlantıları konuşulurken İsmail Cengiz'in ismi ve yapılan haberlerin etkisi vurgulanıyor. 29:55 - 30:10: İsmail Cengiz'in bir dönem "kaybolduğu" veya ulaşılamadığına dair iddialar üzerine konuşuluyor. 32:30 - 33:10: Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti ile ilgili bir belgenin/fotoğrafın okunduğu bu kısımda, İsmail Cengiz "Başbakan" sıfatıyla zikrediliyor. 53:40 - 54:25: Anayasa çalışmaları ve hükümet yapısı tartışılırken İsmail Cengiz'in o dönemki pozisyonu ve dahil olup olmadığı konuşuluyor. 58:50 - 59:05: Yapılan bir toplantı ve paylaşımlar üzerinden İsmail Cengiz'den bahsediliyor. 1:02:20 - 1:03:30: Hükümet görevleri ve İsmail Cengiz'in aldığı sorumluluklar üzerine detaylı bir bölüm yer alıyor. 1:21:40 - 1:21:50: Belgelerdeki isimler kontrol edilirken İsmail Cengiz'in ismi tekrar geçiyor. 1:24:14 - 1:24:50: Programın sonlarına doğru, genel bir değerlendirme içinde kendisinden bahsedilerek teşekkür ediliyor.
#DoğuTürkistan #HızırbeğGayretullah #UygurTürkleri"
Doğu Türkistan Hakkında Prof.Dr.Sultan Mahmut Kaşkarlı,DTCSH Cumhurbaşkan Yrd.Hızırbek Gayretullah Gökhan Gülmez Ropörtajında 2004 yılında Amerika Birleşik Devletleri Beyaz Sarayda kurulan Doğu Türkistan Cumhuriyeti Sürgün Hükümeti Kurucuları Anwar Yusuf Turanı, Prof.Dr.Sultan Mahmut Kaşkarlı, Hızırbeğ Gayretullah, Seyit Tümtürk ile Amerikada 2004 yılında Devlet kurulurken neler yaşanmış ve sonrasında 2010 yılına kadar yaşanan gerçekler bu video haberde.DT Anayasında neler var kimler bu Anayasaya İmza atmış.Doğu Türkistan Hükümetinin bilinmeyen kuruluşu ve hangi İstihbarat örgütleri bu işin içinde.Habitat Toplantısına Sadece Ülkeler katılırken Dernek olarak nasıl katılmışlar,Birleşmiş Milletleri nasıl uyutmuşlar,Çinliler neden Habitat toplantısını Terk etmiş.
YORUM YAZ